Informacje dotyczące prawa wspólnotowego

Na podstawie Dyrektywy Rady 91/439/EWG z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy (Dz.U. nr L 237 z 24.8.1991)

PODSTAWOWE ZASADY

Ściśle rzecz biorąc, nie istnieje coś takiego jak wspólnotowe prawo jazdy. 1 lipca 1996 r. Państwa Członkowskie wydały "wzór wspólnotowy" prawa jazdy, aby ułatwić zrozumienie praw jazdy wydawanych przez poszczególne Państwa Członkowskie i ich wzajemne uznawanie.

Według Trybunału (sprawa C-230/97 Awoyemi) ta zasada wzajemnego uznawania powinna mieć kilka bezpośrednich skutków i w związku z tym powinna być stosowana od dnia wejścia w życie dyrektywy (1 lipca 1996 r.) (zob. art. 12 dyrektywy).

Wszelkie prawa jazdy wydawane przez Państwo Członkowskie muszą być uznawane przez pozostałe Państwa Członkowskie, nawet jeśli są stare i nie odpowiadają wzorcowi wspólnotowemu, o ile są nadal ważne. Dlatego Dyrektywa podaje tabele ekwiwalencje dla praw jazdy wydanych przed 1 lipca 1996 r., pod warunkiem zgody Komisji (umowa zawarta w prawnie wiążącej formie decyzji i przyjęta przez Komisję 21 marca 2000 r.).

Ważne: nie mają już Państwo obowiązku wymiany pierwotnego prawa jazdy przy przenoszeniu się do innego Państwa Członkowskiego, ale mogą Państwo o to dowolnie występować.

CO TRZEBA WIEDZIEĆ

Jeśli posiadają Państwo ważne prawo jazdy wydane w jednym Państwie Członkowskim i przenoszą się do innego Państwa Członkowskiego zmieniając stałe miejsce zamieszkania, przyjmujące Państwo Członkowskie może wprowadzić do prawa jazdy wszelkie informacje wymagane dla celów administracyjnych i zastosować krajowe przepisy dotyczące:

• ważności prawa jazdy;
• kontroli zdrowotnych (z taką samą częstotliwością, jak obywatele tego kraju);
• kwestii podatkowych (związanych z posiadaniem prawa jazdy);
• kar (np. uwzględnienia w prawie jazdy punktów karnych);
• ograniczenia, zatrzymania, wycofania lub anulowania prawa jazdy.
  
  Państwo to może w razie potrzeby wymienić pierwotne prawo jazdy.
  
  Definicja "stałego zamieszkania"
  
  "Stałe zamieszkanie" - oznacza miejsce, gdzie się zazwyczaj mieszka, tzn. co najmniej 185 dni każdego roku kalendarzowego, z uwagi na więzy osobiste i zawodowe, albo - w wypadku osób bez więzów zawodowych - z uwagi na więzy osobiste, które ściśle łączą daną osobę z miejscem zamieszkania.
  
  Jednak za stałe miejsce zamieszkania osób, których więzy zawodowe są w innym miejscu niż ich więzy osobiste i które stale zmieniają miejsce pobytu pomiędzy dwoma lub większą liczbą Państw Członkowskich uznaje się miejsce, z którym łączą je więzy osobiste, o ile regularnie tam wracają. Ten warunek nie musi być spełniony, jeśli osoby te mieszkają w Państwie Członkowskim w celu wykonania zadania trwającego określony czas. Uczęszczanie do szkoły wyższej lub innej szkoły nie pociąga za sobą zmiany miejsca stałego zamieszkania.
  
  WŁAŚCIWE ORGANY DS. PRAWA JAZDY
  
  

  Kraj	Organ właściwy do spraw legislacyjnych	Organ właściwy do wydawania praw jazdy
  Belgia	Ministry of Communications and Infrastructure (Ministerstwo Komunikacji i Infrastruktury)	Organ miejscowy
  Dania	Ministry of Transport (Ministerstwo Transportu)	Policja (sekcja praw jazdy)
  Niemcy	Federal Ministry of Transport (Federalne Ministerstwo Transportu)	Biuro Spraw Ruchu Drogowego Landu
  Grecja	Ministry of Transport and Communications (Ministerstwo Transportu i Komunikacji)	Biura Ministerstwa Transportu w każdej prefekturze
  Hiszpania	Directorate-General for Road Traffic (Generalna Dyrekcja Ruchu Drogowego)	Miejscowe dyrekcje ds. komunikacji drogowej(Ministerstwo Spraw Wewnętrznych)
  Finlandia	Centrum Administracji Pojazdów (Ajoneuvohallintokeskus)	Miejscowa policja
  Francja	Ministry of the Interior Ministry of Transport (Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Ministerstwo Transportu)	Prefektura
  Irlandia	Driver Testing Section Department of the Environment (Sekcja ds. egzaminów na prawo jazdy, Departament Środowiska)	Sekcja ds. egzaminów na prawo jazdy
  Włochy	Motorizzazione Civile	Prefektura
  Luksemburg	Ministry of Transport Driving licences department (Ministerstwo Transportu, Departament Praw Jazdy)	Ministerstwo Transportu
  Niderlandy	Rijksdienst voor het Wegverkeer (krajowy organ ds. ruchu drogowego)	Biura Rady, Ratusz
  Austria		Władze regionalne (Bezirkshauptmannschaft); biura policji federalnej (Bundespolizeidirektion)
  Portugalia	Directorate-General for Road Traffic, Lisbon (Dyrekcja Generalna Ruchu Drogowego, Lizbona)	Biura miejscowych organów komunikacyjnych (Delegaça~o Distrital de Viaça~o) w każdym dystrykcie kontynentalnej Portugalii Direcça~o Regional de Transportes das Regio~es Autónomas dos Açores e da Madeira
  Szwecja	Vägverket (Krajowy Zarząd Dróg)	Länsstyrelsen (rada administracyjna prowincji)
  Zjednoczone Królestwo	Department of Transport (Departament Transportu)	DVLA (Driver and Vehicle Licensing Agency - Agencja ds. dokumentów dotyczących kierowców i pojazdów)

  
  
  MOŻLIWE SYTUACJE
  
  Mogą wystąpić różne sytuacje:
  
  1) Posiadają już Państwo prawo jazdy wydane przez Państwo Członkowskie
  
  Nie jest już wymagana wymiana prawa jazdy, jeśli zamieszkują Państwo na stałe (1) w Państwie Członkowskim innym niż państwo, które wydało prawo jazdy. Ale mogą Państwo, zgodnie z życzeniem, wnioskować o jego wymianę.
  
  2) Posiadają już Państwo prawo jazdy wydane przez Państwo Członkowskie, ale jego ważność wygasa
  
  Muszą je Państwo odnowić, składając wniosek do właściwych organów Państwa Członkowskiego, w którym mieszkają Państwo na stałe (1).
  
  3) Posiadają już Państwo prawo jazdy wydane przez Państwo Członkowskie, ale chcieliby Państwo dodać nową kategorię pojazdu
  
  Muszą Państwo złożyć wniosek do właściwych organów Państwa Członkowskiego, w którym mieszkają Państwo na stałe (1). Muszą Państwo wymienić pierwotne prawo jazdy, jeśli dodana zostaje nowa kategoria.
  
  4) Posiadają już Państwo prawo jazdy wydane przez Państwo Członkowskie, ale zostaje ono zagubione lub skradzione
  
  Muszą Państwo złożyć wniosek o nowe prawo jazdy do właściwych organów Państwa Członkowskiego, w którym mieszkają Państwo na stałe (1). Muszą Państwo dostarczyć dowody uzyskane od organów Państwa Członkowskiego, które wydało zagubione lub skradzione prawo jazdy. Nie mogą Państwo wystąpić o wydanie tymczasowego duplikatu pierwotnego prawa jazdy, jeśli tymczasem zmienili Państwo kraj stałego zamieszkania w ramach Wspólnoty.
  
  5) Posiadają już Państwo prawo jazdy wydane przez państwo nie będące Państwem Członkowskim
  
  Honorowanie takiego prawa jazdy nie jest obowiązkowe (nawet jeśli honoruje je jedno lub więcej Państw Członkowskich), powinni więc Państwo zapytać właściwych organów, czy Państwa prawo jazdy jest ważne, aby można było podjąć odpowiednie działania.
  
  6) Posiadają Państwo międzynarodowe prawo jazdy (lub zezwolenie na prowadzenie samochodu)
  
  Takie prawo jazdy nie jest ważne w ramach Unii Europejskiej, chyba że mogą Państwo przedstawić ważne krajowe prawo jazdy wydane przez Państwo Członkowskie. Mogą Państwo zachować swoje międzynarodowe prawo jazdy i korzystać z niego podróżując poza Unią Europejską.
  
  7) Nie posiadają Państwo prawa jazdy, lecz chcieliby Państwo je uzyskać
  
  Muszą Państwo spełnić kilka warunków:
  
  
• muszą Państwo mieć stałe miejsce zamieszkania w Państwie Członkowskim, w którym składają Państwo wniosek,
• muszą Państwo zdać egzamin teoretyczny (znajomość przepisów kodeksu drogowego) i praktyczny (praktyczne umiejętności prowadzenia pojazdu),
• muszą Państwo przejść pozytywnie badanie lekarskie (zdrowie fizyczne i psychiczne), szczególnie dotyczące wzroku, słuchu, koordynacji ruchów, niesprawności, chorób naczyniowych i chorób serca, chorób nerek, chorób neurologicznych, cukrzycy, problemów alkoholowych, związanych z narkotykami czy lekami, chorób psychicznych,
• muszą Państwo spełniać minimalne kryteria wiekowe dla danej kategorii pojazdu,
• nie mogą Państwo mieć więcej niż jednego prawa jazdy wydanego przez Państwo Członkowskie, nawet jeśli zostało ono zawieszone lub odebrane.
  
  WSPÓLNOTOWY WZÓR PRAWA JAZDY
  
  Wspólnotowy wzór prawa jazdy nadal opatrzony jest nazwą Państwa Członkowskiego wydającego to prawo jazdy i wyszczególnia kategorie pojazdów, do których prowadzenia dokument ten uprawnia.
  
  Ponadto w prawie jazdy wymienione są warunki, na których jego posiadacz ma prawo prowadzić pojazd. Jeśli na przykład noszenie okularów jest uznawane przez organy wydające prawo jazdy za konieczne przy prowadzeniu pojazdu, musi to być odnotowane w prawie jazdy.
  
  Prawa jazdy wydawane inwalidom muszą zawierać specjalnie wskazania warunków, pod którymi inwalida może prowadzić pojazd.
  
  KATEGORIE POJAZDÓW
  
  Definicje poszczególnych kategorii pojazdów zostały następująco zharmonizowane:
  
  Kategoria A: motocykle z bocznym wózkiem lub bez.
  
  Kategoria B: pojazdy silnikowe o maksymalnej dopuszczalnej masie nie przekraczającej 3500 kilogramów i mające nie więcej jak osiem miejsc siedzących oprócz fotela kierowcy, pojazdy silnikowe w tej kategorii mogą być sprzężone z ciągnikiem, którego dopuszczalna masa nie przekracza 750 kilogramów, zestaw pojazdu ciągnikowego w kategorii B i przyczepy, w którym maksymalna dopuszczalna masa nie przekracza 3500 kilogramów, a maksymalna dopuszczalna masa przyczepy nie przekracza masy pojazdu ciągnikowego bez ładunku.
  
  Możliwe kombinacje:
  
  DMC - dopuszczalna masa całkowita
  
  

  Prawo jazdy kategorii B
  Masa pojazdu	DMC pojazdu	DMC przyczepy	DMC zespołu pojazdów	Wymagane prawo jazdy	Komentarz
  1025 kg	1450 kg	850 kg	2300 kg	B	Masa pojazdu > DMC przyczepy; i DMC zespołu pojazdów < 3500 kg
  890 kg	1375 kg	925 kg	2300 kg	B+E	Masa pojazdu < DMC przyczepy; lub DMC przyczepy > 750 kg
  1875 kg	2955 kg	745 kg	3700 kg	B	DMC przyczepy < 750 kg
  1875 kg	2850 kg	850 kg	3700 kg	B+E	DMC przyczepy > 750 kg i DMC zespołu pojazdów > 3500 kg

  
  
  Kategoria B + E: zestaw pojazdów składający się z ciągnika w kategorii B i przyczepy, jeżeli zestaw nie mieści się w kategorii B.
  
  Kategoria C: pojazdy silnikowe inne niż te, które należą do kategorii D, a których maksymalna dopuszczalna masa przekracza 3500 kilogramów, pojazdy tej kategorii mogą być sprzężone z przyczepą, której maksymalna dopuszczalna masa nie przekracza 750 kilogramów.
  
  Kategoria C + E: zestaw pojazdów, w którym pojazd z napędem należy do kategorii C, a jego przyczepa ma maksymalną masę dopuszczalną większą niż 750 kilogramów.
  
  Kategoria D: pojazdy silnikowe używane do przewozu osób, które mają więcej niż osiem miejsc siedzących poza fotelem kierowcy, pojazdy silnikowe tej kategorii mogą być sprzężone z przyczepą, której dopuszczalna masa nie przekracza 750 kilogramów.
  
  Kategoria D + E: zestaw pojazdów, w których pojazd ciągnący należy do kategorii D, a jego przyczepa ma dopuszczalną masę maksymalną przekraczającą 750 kilogramów.
  
  W zakresie kategorii A, B, B + E, C, C + E, D i D + E może być wydawane specjalne prawo jazdy na prowadzenie pojazdów w następujących podkategoriach:
  
  Podkategoria A1: lekkie motocykle o pojemności silnika nie przekraczającej 125 cm3 i mocy nie przekraczającej 11 kW.
  
  Podkategoria B1: trycykle i kwadrocykle (trójkołowce i czterokołowce) o napędzie silnikowym.
  
  Podkategoria C1: pojazdy silnikowe nie należące do kategorii D, których maksymalna dopuszczalna masa jest większa od 3500 kilogramów, ale nie większa niż 2500 kilogramów, pojazdy silnikowe w tej kategorii mogą być sprzężone z przyczepą mającą maksymalną masę nie przekraczającą 750 kilogramów.
  
  Podkategoria C1 + E: zestaw pojazdów, w którym pojazd z napędem należy do kategorii C1, a jego przyczepa ma maksymalną dopuszczalną masę większą niż 750 kilogramów, z zastrzeżeniem że maksymalna dopuszczalna masa tak utworzonego zestawu nie przekracza 12 000 kilogramów i że maksymalna dopuszczalna masa przyczepy nie przekracza masy niezaładowanego pojazdu ciągnącego.
  
  Podkategoria D1: pojazdy silnikowe przeznaczone do przewozu osób, mające więcej niż osiem miejsc siedzących oprócz fotela kierowcy, ale nie więcej niż 16 miejsc siedzących oprócz fotela kierowcy, pojazdy silnikowe tej kategorii mogą być sprzężone z przyczepami, które mają dopuszczalną maksymalną masę nie przekraczającą 750 kilogramów.
  
  Podkategria D1 + E: zestaw pojazdów, w którym pojazd ciągnący należy do kategorii D1, a jego przyczepa ma dopuszczalną maksymalną masę większą od 750 kilogramów, z zastrzeżeniem że po pierwsze, największa dopuszczalna masa tak utworzonego zestawu nie przekracza 12 000 kilogramów i maksymalna dopuszczalna masa przyczepy nie przekracza masy pojazdu ciągnącego bez ładunku, a po drugie, przyczepa nie jest używana do przewozu osób.
  
  WAŻNOŚĆ PRAWA JAZDY
  
  Państwa Członkowskie wprowadzają krajowe prawa jazdy na podstawie wzoru wspólnotowego. Uprawnia to posiadacza takiego prawa jazdy do prowadzenia, na trasach krajowych i zagranicą, pojazdów kategorii wyszczególnionych w wydanym prawie jazdy.
  
  WAŻNOŚĆ PRAWA JAZDY USTALANA JEST NASTĘPUJĄCO:
  
  
• prawa jazdy kategorii C i D są również ważne dla pojazdów kategorii B.
• prawa jazdy kategorii B + E, C + E i D + E można wydawać tylko kierowcom, którzy mają już prawo jazdy odpowiednio kategorii B, C albo D.
• Państwa Członkowskie ustalają okres ważności wydawanych przez siebie praw jazdy.
  
  WYDAWANIE PRAW JAZDY
  
  Choć prawa jazdy wydawane są przez Państwa Członkowskie zgodnie z obowiązującym prawem krajowym, prawo to musi uwzględniać postanowienia dotyczące wzoru wspólnotowego. Oznacza to, że wnioskodawca musi spełnić pewne warunki zanim zostanie mu przyznane prawo jazdy. Musi:
  
  
• mieć miejsce stałego zamieszkania w Państwie Członkowskim, w którym składany jest wniosek;
• zdać egzamin praktyczny i teoretyczny, którego wymagania różnią się w różnych Państwach Członkowskich, ale nie mogą być mniej surowe niż minimalne wymogi wspólnotowe (Załącznik II do dyrektywy);
• spełniać warunki dotyczące stanu zdrowia - Wspólnota również określiła pewne minimalne normy dotyczące zdrowia fizycznego i psychicznego, w szczególności wzroku, słuchu, problemów lokomocyjnych, chorób naczyniowych i chorób serca, chorób nerek, chorób neurologicznych, cukrzycy, problemów alkoholowych, związanych z narkotykami czy lekami, chorób psychicznych i tym podobnych (Załącznik III do dyrektywy);
• spełniać minimalne kryteria wiekowe dla danej kategorii pojazdu;
• mieć nie więcej niż jedno prawo jazdy, nawet jeśli zostało ono zawieszone lub odebrane.
  
  ODEBRANIE PRAWA JAZDY
  
  Państwa Członkowskie mogą, z uwagi na bezpieczeństwo na drogach, egzekwować krajowe prawo w odniesieniu do odbierania, zawieszania bądź anulowania praw jazdy posiadaczy, którzy zamieszkali na stałe na ich terytorium. W związku z tym, bez względu na kraj wydania prawa jazdy, obowiązują przepisy krajowe.
  
  WYMIANA PRAWA JAZDY
  
  Wygasanie praw jazdy
  
  Jeśli Państwa prawo jazdy wygaśnie, należy je odnowić, składając wniosek do właściwych organów Państwa Członkowskiego, w którym zamieszkują Państwo na stałe.
  
  Dodatkowe prawa jazdy
  
  Jeśli chcieliby Państwo otrzymać prawo jazdy dodatkowej kategorii, muszą Państwo wymienić pierwotne prawo jazdy, składając wniosek do właściwych organów Państwa Członkowskiego, w którym zamieszkują Państwo na stałe.
  
  Utrata lub kradzież
  
  Jeśli prawo jazdy zostanie utracone lub skradzione, muszą Państwo złożyć wniosek o nowe prawo jazdy do właściwych organów Państwa Członkowskiego, w którym mieszkają Państwo na stałe. Mogą Państwo być zobowiązani do okazania im zaświadczenia od właściwych organów Państwa Członkowskiego, które wydało pierwotne prawo jazdy.
  
  WZAJEMNE UZNAWANIE
  
  Zasada ogólna
  
  Prawo jazdy wydawane przez dowolne Państwo Członkowskie jest uznawane przez pozostałe Państwa Członkowskie.
  
  Wyjątki
  
  Prawo jazdy wydane przez Państwo Członkowskie w zamian za prawo jazdy wydane przez państwo niebędące członkiem Wspólnoty nie jest automatycznie uznawane przez inne Państwa Członkowskie. Nawet jeśli takie prawo jazdy zostało już uznane przez jedno Państwo Członkowskie, powinni się Państwo skontaktować z właściwymi organami, aby ustalić, czy jest ono ważne.
  
  Państwa Członkowskie mogą odmówić uznania prawa jazdy wydanego kierowcom poniżej 18 roku życia.
  
  WYMIANA PRAWA JAZDY
  
  Kiedyś, jeśli posiadacz prawa jazdy zmienił miejsce zamieszkania lub zatrudnienia z jednego Państwa Członkowskiego na inne, musiał wymienić prawo jazdy w ciągu jednego roku (dyrektywa 80/1263/EWG). Ten obowiązek zniesiono 1 lipca 1996 r. i od tej pory wymiana praw jazdy jest dobrowolna.
  
  W razie dobrowolnej wymiany, utraty lub kradzieży prawa jazdy Państwo Członkowskie, w którym zamieszkał jego posiadacz, wydaje mu wzorcowe wspólnotowe prawo jazdy określonej (lub określonych) kategorii, nie wymagając zdawania egzaminu teoretycznego ani praktycznego.
  
  WNIOSKI SKŁADANE PRZEZ POSIADACZY
  
  Wnioski o wymianę prawa jazdy powinno się składać do właściwych organów w kraju stałego zamieszkania. Wniosek składa się na żądanie posiadacza, oddając jego aktualne prawo jazdy.
  
  Przed dokonaniem wymiany wnioskodawcy zobowiązani są do przedstawienia oświadczenia stwierdzającego, że ich prawo jazdy jest ważne. Państwo Członkowskie odpowiedzialne za wymianę ma obowiązek sprawdzenia tego oświadczenia, jeśli okaże się to konieczne.
  
  ODMOWA WYMIANY
  
  Odmowa wymiany może być skutkiem następujących okoliczności:
  
  
• wydania pierwotnego prawa jazdy przez kraj spoza Wspólnoty. Państwa Członkowskie mogą, ale nie muszą uznawać takich praw jazdy, a uznanie ich przez jedno Państwo Członkowskie nie jest wiążące dla innych.