Przepisy UE dot. czasu pracy kierowców

11 kwietnia 2007 r. weszło w życie Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.4.2006, str. 1).

Rozporządzenie ustanawia przepisy dotyczące czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku kierowców wykonujących przewóz drogowy rzeczy i osób.
W zakresie norm czasu prowadzenia i odpoczynku kierowców rozporządzenie (WE) nr 561/2006 stanowi m.in.:
1) Maksymalna norma czasu prowadzenia w ciągu 24-godzinnego okresu wynosi 9 godzin z możliwością przedłużenia do 10 godzin dwukrotnie w tygodniu. Maksymalna norma tygodniowego czasu prowadzenia wynosi 56 godzin, przy jednoczesnym utrzymaniu normy dwutygodniowego czasu prowadzenia - 90 godzin.
Kierowców pozostających w stosunku pracy w dalszym ciągu obowiązują normy czasu pracy, określone przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców.
2) Dzienny czas odpoczynku wynosi 11 nieprzerwanych godzin. Alternatywnie, dzienny odpoczynek można wykorzystać w częściach, z których jedna musi trwać co najmniej 3 godziny, a druga 9 godzin.
Nie więcej niż trzykrotnie w tygodniu kierowca może skrócić odpoczynek do minimum 9 godzin.
3) Odnośnie do odpoczynku tygodniowego nowe rozporządzenie stanowi, że w ciągu dwóch kolejnych tygodni kierowca powinien wykorzystać co najmniej dwa regularne tygodniowe okresy odpoczynku (w wymiarze 45 godzin) lub jeden regularny tygodniowy okres odpoczynku i jeden skrócony, który następnie podlega wyrównaniu.
4) Kierowca nie może prowadzić dłużej niż 4,5 godziny bez przerwy. Przerwa w prowadzeniu może być dzielona na części, z tym że jedna z nich powinna trwać co najmniej 15 minut, a druga co najmniej 30 minut.

Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 wprowadza, z jednej strony - zaktualizowany katalog pojazdów i przewozów drogowych (art.3), wyłączonych zarówno z jego przepisów, jak i przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985, s.8, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 1, str. 227, z późn. zm.), z drugiej - listę wyjątków od stosowania przepisów art. 5-9 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 (art. 13 ust. 1). Państwo Członkowskie ogłasza listę tych wyjątków w swoich wewnętrznych przepisach prawa – w Polsce lista ta jest ogłoszona w ustawie z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o czasie pracy kierowców oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DzU nr 99, poz. 661).

Ministerstwo Infrastruktury wyjaśnia, że użyte w polskiej wersji rozporządzenia (WE) nr 561/2006, w art. 3 lit. d, h, i oraz w art. 13 ust. 1 lit. i, pojęcie „niezarobkowy przewóz drogowy” nie oznacza „przewozów na potrzeby własne”, o jakich mowa w ustawie z 2001 r. o transporcie drogowym. W wymienionych artykułach chodzi wyłącznie o przewozy niehandlowe (non-commercial), prywatne, nie związane z jakąkolwiek działalnością zarobkową czy w celu uzyskania zarobku. I tylko takie przewozy mogą być zwolnione z obowiązku stosowania urządzenia rejestrującego (tachografu) do rejestrowania norm czasu prowadzenia pojazdu.
Przypominamy ponadto, że na podstawie art. 27 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 od dnia 1 maja 2006 r. obowiązują w Polsce cyfrowe urządzenia rejestrujące (tachografy cyfrowe i współpracujące z nim i 4 rodzaje kart: karta kierowcy, przedsiębiorstwa, warsztatowa i kontrolna). Karty do tachografów cyfrowych, na wniosek i po uiszczeniu stosownej opłaty, wydaje Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych S.A. (www.tachograf.pwpw.pl).

Ministerstwo Infrastruktury informuje także, że art. 26 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 wprowadza zmiany w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3821/85, w tym – w art. 3 ust.1.
Artykuł 3 ust. 1 otrzymuje następujące brzmienie:
„1. Urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Pojazdy o których mowa w art. 16 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 oraz pojazdy, które wyłączono z zakresu stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, ale które nie są już wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006, muszą spełniać ten wymóg do dnia 31 grudnia 2007 r.”

Zgodnie z interpretacją Dyrekcji Generalnej ds. Energii i Transportu Komisji Europejskiej, przepis ten należy rozumieć następująco:
Najpóźniej do 31 grudnia 2007 r. pojazdy, które były wyłączone z obowiązku instalacji urządzeń rejestrujących czas prowadzenia, przerw i odpoczynku kierowców takie powinny zostać wyposażone w tachograf analogowy lub cyfrowy.
Kierowcy tych pojazdów są zobowiązani stosować te urządzenia zgodnie z przepisami rozporządzeń Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) nr 561/2006.

Od dnia 1 stycznia 2008 r. karane będzie wykonywanie przewozów, o których mowa w art. 16 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące (tachograf analogowy lub cyfrowy).
Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 zobowiązuje Państwa Członkowskie do określenia częstotliwości wczytywania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców przez przewoźników drogowych. Przewoźnicy mają w sposób właściwy przechowywać te dane i udostępniać je na żądanie upoważnionych służb kontrolnych. Sposób realizacji tych zobowiązań uregulowany jest w rozporządzeniu Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych (DzU nr 159, poz. 1128).